کتاب دین، كجروی و كنترل اجتماعی؛ رادني استارک، ویلیام سیمزبینبریج ترجمه مهدی صفار

کتاب دین، كجروي و كنترل اجتماعي

درباره کتاب

کتاب دین، کجروی و کنترل اجتماعی نوشته‌ی رادنی استارک و ویلیام سیمز بینبریج ترجمه‌ی مهدی صفار، توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، برای دانشجویان رشته جامعه‌شناسی چاپ و منتشر شده است.

کتاب «دین، کج‌روی و کنترل اجتماعی» اثر رادنی استارک و ویلیام سیمز بینبریج به ترجمه مهدی صفار دستگردی، اثری در جامعه‌شناسی دین است که رابطه دین و انحراف اجتماعی را از منظر کنترل اجتماعی تحلیل می‌کند. در این کتاب، نویسندگان دین را هم به عنوان عاملی در تثبیت نظم اخلاقی و اجتماعی بررسی می‌کنند و هم به عنوان عاملی که ممکن است خود منشأ کج‌روی باشد. آن‌ها همه عوامل مؤثر در کنترل کنش‌های انسانی را در سطوح فردی، بین‌فردی و ساختاری بررسی می‌کنند و فرایند درونی‌شدن هنجارهای دینی را به عنوان یکی از مکانیسم‌های کنترل اجتماعی تبیین می‌نمایند.

در بخش ابتدایی کتاب، مؤلفان با استناد به داده‌های تجربی و مطالعات جامعه‌شناسی نشان می‌دهند که دینداری واقعی و درونی می‌تواند نقش مهمی در کاهش کج‌روی‌ها ایفا کند. سپس به چالش دین معطوف می‌شوند و تحلیل می‌کنند چگونه برخی حرکت‌های دینی ممکن است به راه‌های انحرافی تبدیل شوند؛ به ویژه وقتی هنجارهای دینی تضعیف شده یا رهبری دینی دچار انحراف شود. در پایان کتاب، استارک و بینبریج توصیه‌هایی برای تحقیقات آتی در این حوزه مطرح می‌کنند و بر لزوم دیدگاه نظام‌واره‌ای در بررسی کنترل اجتماعی تأکید دارند.

چکیده کتاب

نویسندگان کتاب، پژوهش خود درباره رابطه بین دینداری و کجروی را در دو بخش عرضه کرده‌اند. در بخش اول، دین را حافظ نظم اخلاقی و اجتماعی در نظر گرفته‌اند. ایشان پس از بحثی نقادانه راجع به انگیزه‌ها و گفتمان منجر به تکوین جامعه‌شناسی عرفی و عقب‌افتادگی جامعه‌شناسی در این خصوص، با اتکا بر شواهد تجربی، بر تأثیر مثبت و قاطع دینداری بر کاهش انواع کجروی در جامعه آمریکا تأکید کرده و این یافته را با رویکردی جامعه‌شناختی تبیین کرده‌اند.
در بخش دوم، کانون توجه از نقش دین در حفظ نظم اخلاقی، به تحلیل دین، به مثابه کجروی معطوف شده است. در این بخش پس از بررسی تاریخی گفتمان علمی شکل‌گرفته در برابر فرهنگ دینی، سازوکار شکل‌گیری و گسترش جنبش‌های مبتنی بر کیش در حضور دین یا دین‌های جاافتاده در آمریکا و اروپا، بررسی و تأملات دقیقی راجع به راز ماندگاری کمون‌های دینی آرمان‌شهری و ناپایداری کمون‌های آرمان‌شهری غیر دینی در معرض نظر خوانندگان قرار داده شده است. نویسندگان در فصل آخر ضمن تأکید بر غفلت جرم‌شناسان و جامعه‌شناسان از دین، راهنمایی‌های مفیدی برای مطالعات آتی پیشنهاد کرده‌اند.