کتاب مطالعه تطبیقي گرایش های تفسیری در آیات ایمان و كفر اثر محمد اسعدی

کتاب مطالعه تطبیقي گرایش هاي تفسیري در آیات ایمان و كفر

درباره کتاب

کتاب مطالعه تطبیقی گرایش‌های تفسیری در آیات ایمان و کفر نوشته محمد اسعدی، توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، برای دانشجویان رشته علوم قرآن و تفسیر چاپ و منتشر شده است.

این اثر نوشته محمد اسعدی است و در آن به مقایسه گرایش‌های تفسیری مختلف در تفسیر آیات ایمان و کفر پرداخته شده است؛ یعنی چگونه مفسّران مختلف در طول تاریخ، مفاهیمی مانند ایمان، کفر، ارتداد، تردید ایمان و باور دینی را معنا کرده‌اند. مؤلف تلاش می‌کند روند تطور تفسیر را از قرون اولیه تا معاصر نمایش دهد و نگاه‌های متعددی که در تفسیر این آیات وجود داشته را مقایسه نماید.

یکی از اهداف کتاب این است که نشان دهد اختلاف در فهم ایمان و کفر فقط اختلاف لفظی نیست، بلکه تأثیری عمیق بر آموزه‌های دینی، مسائل حقوقی (مانند حدود و مجازات‌ها) و اخلاقی دارد. نویسنده در بخش‌هایی از کتاب، به نقد بعضی گرایش‌های معاصر تفسیری می‌پردازد و پیشنهاد می‌دهد که نظریه‌ای ترکیبی که بتواند انسجام آیات را حفظ کند، مفیدتر خواهد بود. کتاب برای کسانی که به تفسیر قرآن، فلسفه دین و مطالعات میان رشته‌ای علاقه دارند، منبع ارزشمندی است.

چکیده کتاب

در این اثر، نویسنده رویکرد کلامی ـ تفسیری پنج جریان مشهور شامل: معتزله، اشاعره، ماتریدیه، سلفیه و امامیه را در موضوع ایمان و کفر و مسائل برجسته آن بررسی کرده و با بررسی تطبیقی نمونه‌هایی از آیات بحث‌انگیز قرآن، گامی نو در مطالعات تفسیر تطبیقی برداشته است.
ایمان و کفر از مفاهیم خطیر قرآنی و اسلامی است که مسائل مهمی را در بر دارد و به موازات منزلت و اهمیت کلیدی در دین، با آسیب‌ها و بدفهمی‌های گوناگونی نیز همراه است. در این باره نگرش‌های یک‌سویه و تفسیرهای افراطی که در برخی رویکردهای کلامی دیده می‌شود، در قیاس با دیدگاه‌های مشهور کلامی فریقین قابل‌تأمل جدی است. همچنین مطالعه اجتهادی آیات حوزه ایمان و کفر گواه آن است که این آیات فراتر از اختلافات رایج کلامی تفسیری، ظرفیت هدایتی وسیعی داشته و می‌توان در چهارچوب اصول تفسیر اجتهادی، تحلیل‌های تشکیکی و ناظر به سطوح و مراتب معنایی آیات را در آنها سراغ گرفت.