کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان (مقدماتی) با رویکرد کوه نوردی، دره نوردی و طبیعت گردی
درباره کتاب
کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان (مقدماتی) با رویکرد کوه نوردی، دره نوردی و طبیعت گردی نوشته حسین عابد, دکتر سمانه نگاه, نیما فریدمجتهدی توسط انتشارات مهکامه، برای دانشجویان رشته گردشگری چاپ و منتشر شده است.
آیا تابه حال مجذوب عظمت و شکوه قلههای مرتفع شدهاید؟ آیا در رؤیاهایتان خود را در میان انبوه درختان و درههای سرسبز تصور کردهاید؟ آیا شور و اشتیاق گام نهادن در دل طبیعت بکر کوهستان در وجودتان موج میزند؟
اگر پاسخ شما به هریک از این پرسشها مثبت است، کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان، با رویکرد کوهنوردی، درهنوردی، طبیعتگردی همچون همسفر و راهنمایی دلسوز در این مسیر پرفرازونشیب همراهتان خواهد بود. این کتاب، همچون چراغی در تاریکی، مسیر امن صعود به قلهها را برایتان روشن کرده و با ارائۀ دانش کاربردی هواشناسی کوهستان، سفری خاطرهانگیز و سرشار از تجربه را برایتان رقم خواهد زد.
با اتکا به دانش و تجربۀ عمیق نویسندگان این اثر ارزشمند، این کتاب بهمثابۀ دانشنامهای جامع در این زمینه، گامی بلند درخصوص ارتقای ایمنی و لذت کوهنوردان، طبیعتگردان و سایر فعالان این عرصه برداشته است.
این کتاب با زبانی ساده و شیوا، به ما در درک مفاهیم بنیادی و کلیدی حاکم بر وضعیت جوی در کوهستان و نیز آشنایی با پدیدههای جوی خاص این پهنۀ بیکران کمک میکند. گفتنی است که پدیدههای باد، بارش، ابر و مه، بهمن و یخبندان، هرکدام در این کتاب بهمثابۀ یک درس آموخته میشوند تا در برنامهریزیها و پیمایشهایمان نقشی راهبردی ایفا کنند.
اگر بهدنبال سفری امن و لذتبخش در دل طبیعت کوهستان هستید، کتاب حاضر یاریگر شما در این مسیر خواهد بود. همین امروز این کتاب را تهیه کنید و با اتکا به دانش هواشناسی، گامهایتان را در دل کوهستان با اطمینان بیشتری بردارید.
کتاب در سه بخش مجزا تدوین شده است که هرکدام به جنبهای از علم هواشناسی کوهستان میپردازد: بخش اول، مبانی هواشناسی کوهستان که شامل تعاریف پایه، مفاهیم کلی و اصول حاکم بر وضعیت جوی در ارتفاعات است؛ بخش دوم، هواشناسی کاربردی کوهستان که به بررسی پدیدههای جوی خاص کوهستان مانند باد، بارش، ابر و مه، بهمن و یخبندان و همچنین، کاربرد این پدیدهها در فعالیتهای ورزشی و گردشگری در کوهستان میپردازد؛ و بخش سوم، مخاطرات آبوهوایی کوهستان که به شناخت مخاطرات جوی در کوهستان مانند صاعقه، طوفان، سیل و کولاک و راهکارهای پیشگیری و مقابله با آنها کمک میکند.
کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان، با رویکرد کوهنوردی، درهنوردی، طبیعتگردی برای طیف گستردهای از مخاطبان، ازجمله کوهنوردان و درهنوردان در سطوح مختلف، اعضای تیمهای امداد و نجات، آتشنشانان، یگان حفاظت از جنگل و منابع طبیعی، دانشجویان رشتههای مرتبط با کوهنوردی، گردشگری و محیط زیست و سایر علاقمندان به فعالیت در ارتفاعات مناسب است.
فهرست کتاب
پیشگفتار
مقدمه رئیس فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی ایران
فصل اول: مبانی هواشناسی کوهستان
1-1- هواشناسی کوهستان
1-2- سیر تاریخی بررسی هوا و آبوهوای کوهستان
1-3- اثر متقابل جو و کوهستان
1-4- هواشناسی کوهستان و کوهنوردی (حضور در طبیعت)
فصل دوم: هواشناسی کاربردی کوهستان
2-1- جو زمین
2-1-1- ترکیب جو زمین
2-1-2- برش قائم جو
2-2- عناصر جوی
2-2-1- دما
2-2-2- رطوبت (بخار آب)
2-3- پدیدههای جوی
2-4- تابش
2-4-1- تابش خورشیدی
2-4-2- تابش ماورای بنفش
2-4-2-1- شاخص جهانی UV
2-4-2-2- تغییرهای میزان اشعه فرابنفش
2-4-2-3- چگونه شاخص فرابنفش محاسبه میشود؟
2-5- بارش
2-5-1- سازوکار شکلگیری بارش
2-5-2- انواع بارش
2-5-2-1- بارشهای ابری
2-5-2-1-1- بارش مایع
2-5-2-1-2- بارشهای جامد
2-5-2-2- بارش غیرابری
2-5-2-3- بارش ثانوی
2-5-3- شدت بارش
2-5-4- تأثیر ارتفاع زمین بر توزیع مکانی بارش
2-6- دما
2-6-1- ضخامت و کیفیت جو و دمای هوا در مناطق کوهستانی (ارتباط شدت تابش و ارتفاع)
2-6-2- پوشش آسمان و رابطه آن با دما و کمپینگ
2-6-3- رفتار روزانه دما و کوهنوردی
2-6-4- پوشش سطحی زمین (کوهستان)-آلبیدو (سپیدایی)
2-6-5- دما و ارتفاع
2-6-6- گرمایش سطحی روزانه
2-6-7- سرمایش سطحی شبانه
2-6-8- دما و ایمنی کوهنوردان
2-6-8-1- سوزباد (ویندچیل)
2-6-8-1-1- عوامل ایجادکنندۀ سرمازدگی
2-6-8-1-2- تأثیرها و آسیبهای ناشی از سرما بر بدن انسان
2-6-8-1-3- هایپوترمی یا افت دمای بدن
2-6-8-1-4- روشهای پیشگیری و درمان هایپوترمی در کوهستان
2-6-8-2- شاخص گرمایی
2-6-9- کمپینگ و دما
2-6-9-1- جهت شیب (دامنه)، دما و کمپینگ
2-6-9-2- چرا دریافت تابش و دما در دامنههای جنوبسو، نسبت به دامنههای شمالسو در عرضهای جغرافیایی میانی نیمکرۀ شمالی(مانند ایران) بیشتر است؟
2-6-9-3- نیمرخ دره، دما و کمپینگ
2-7- بادهای کوهستان و تأثیر آنها بر کوهنوردی
2-7-1- سامانۀ بادهای شبانهروزی
2-7-1-1- باد
2-7-1-2- مشخصههای باد
2-7-1-3- ناهمواری، تابش و فشار هوا
2-7-1-4- مطالعۀ کاربردی درزمینۀ باد دامنهای در کوهِ آسمانکوه ماسوله
2-8- باد گرم (فون)
2-8-1- سه عامل تأثیرگذار بر جریانهای زمینواداشت
2-8-2-جریان بر فراز کوهستان
2-8-3- سازوکار باد گرم (فون و شبه فون) در کوهستان
2-8-4- تاثیر منفی باد گرم (فون و شبه فون) بر کوهنودری
2-8-5- راه شناسایی عملی-میدانی باد گرم (فون)
2-9- بادهای مهم منطقهای ایران
2-9-1-باد سیستان
2-9-2- باد منجیل
2-9-3- باد گرمش (گرموا)
2-10- ابر
2-10-1- تعریف ابر
2-10-2- اسامی ابرها
2-10-3- طبقهبندی و شناسایی ابرها
2-10-4- طبقهبندی براساسِ ارتفاع کف ابر
2-10-5- دستهبندی ابرها از لحاظ محل تشکیل
2-10-6- دستهبندی ابرها از نظر شکل ظاهری
2-10-7- دستهبندی ابر بر اساسِ دمای ابر
2-10-8- اهمیت دمای ابرها در کوهنوردی و یا کاربردِ دمای ابر در کوهنوردی
2-10-9- شناسایی ابرها از نظر ریزشی
2-10-10- شناسایی ابر براساسِ رشد و حرکت آن
2-10-11- دستهبندی ابرها از منظر حضور در طبیعت (گردشگری)
2-10-12- ابر کوهستان
2-11- انواع ابرهای مهم جهت پیشبینیهای کوتاهمدت
2-11-1- ابرکومولوس نوع 1
2-11-2- کومولوس نوع 1 پرتوی
2-11-3- کومولوس نوع 2 و یا کومولوس در حال رشد و یا کومولوس ستبر
2-11-4- کومولوس نوع 2 بارشی
2-11-5- کومولوس نوع 2 به همراه استراتوکومولوس با یک پایۀ مشترک
2-11-6- کومولونیمبوس نوع 3 و یا کومولونیمبوس کل
2-11-7- استراتوکومولوس نوع 4
2-11-8- استراتوکومولوس نوع 5
2-11-9- استراتوس نوع 6
2-11-10- استراتوس و یا فراکتواستراتوس نوع 7
2-11-11- کومولوس و استراتوکومولوس نوع 8
2-11-12-کومولونیمبوس نوع 9 (ریسهدار و یا سندانی) (خطرناکترین ابر آسمان)
2-11-13- آلتواستراتوس نوع 1
2-11-14- آلتواستراتوس نوع 2
2-11-15- نیمبواستراتوس
2-11-16- آلتوکومولوس نوع 3
2-11-17- آلتوکومولوس نوع 4
2-11-18- آلتوکومولوس نوع 5
2-11-19- آلتوکومولوس نوع 6
2-11-20- آلتوکومولوس نوع 7
2-11-21- آلتوکومولوس نوع 8
2-11-22- آلتوکومولوس نوع 9
2-11-23- سیروس نوع 1
2-11-24- سیروس نوع 2
2-11-25- سیروس نوع 3
2-11-26- سیروس نوع 4
2-11-27- سیرواستراتوس و یا سیروس نوع 5
2-11-28- سیرواستراتوس نوع 6
2-11-29- سیرواستراتوس نوع 7
2-11-30- سیرواستراتوس نوع 8
2-11-31- سیروکومولوس نوع 9
2-12- ابرهای خاص کوهستان و کاربردشان در پیشبینی کوتاهمدت جوی در طبیعت
2-12-1- ابرهای عدسی
2-12-2- ابر کلاهکی
2-12-3- ابرهای پرچمی
2-12-4- ابرهای چرخنده
2-12-5- ابرهای کمانی چینوک
2-12-6- ابرهای موّاج
2-13- پایداری جو
2-13-1- تعیین پایداری جوّ
2-13-2- فشار جوّی و کوهنوردی
2-13-2-1- فشار و ارتفاع
2-13-2-2- فشار و نقطۀ جوش
2-14- پدیدههای کاهش دید افقی (مه، کولاک و گردوخاک)
2-14-1- گردوخاک (ریزگرد، غبار)
2-14-2- مه
2-14-2-1- مه تابشی
2-14-2-2- مه فرارفتی
2-14-2-3- مه جبههای
2-14-2-4- مه تبخیری یا مه اختلاطی
2-14-2-5- مه فراشیب، دامنهای، واداشتی، کوهساری
2-14-2-6- مه یخزن- مه یخزدگی
2-14-2-7- مه یخی
2-14-2-8- مه تگرگ
2-14-2-9- مه دود
2-14-3- کولاک (برف وزان)
2-15- تاثیر توپوگرافی بر جریان هوا و باد در مناطق کوهستانی
2-15-1- سازوکار شکلگیری امواج کوهستان در جو
2-15-2- امواج ایستا
2-16- جریان اطراف کوهستان
2-16-1- جریان جتی سدهای کوهستانی
2-16-2- جریان از میان تنگهها، راههها و گذرگاهها
2-16-2-1- تاثیر توپوگرافی بر باد در منطقۀ جیرنده
2-16-3- اثر ونتوری (برنولی)
2-17- هواشناسی و جهتیابی در طبیعت
2-17-1- پدیده جوی و جهتیابی
2-17-1-1- پشتههای برفی
2-17-1-2- نقاب یا قرنیز برفی
2-17-1-3- یخچه سخت (یخ پوشه- رایم)
2-17-1-4- برخانه برفی (ساستورژی)
2-17-1-5- پنیتنت
2-17-2- گیاه و جهتیابی
2-17-2-1- درختان پرچمی (شکل تاج)
2-17-2-2- گونههای گیاهی و جهتیابی
2-17-3- زمینریختشناسی و جهتیابی هواشناسی
2-17-3-1- اشکال کاوشی و انباشتی فرسایش بادی و جهتیابی در طبیعت
2-17-3-2- اشکال کاوشی
2-17-3-2-1- تختهسنگهای قارچی
2-17-3-2-2- ریپل مارک یا چین و شکن ماسهای
2-17-3-3- اشکال انباشتی
2-17-3-3-1- پیکان ماسهای
2-17-3-3-2- پیکرا یا بَرخان
2-17-3-3-3- سیف یا شمشیر
2-17-3-3-4- هرمهای ماسهای
فصل سوم: مخاطرههای آبوهوایی کوهستان
3-1- رعدوبرق
3-1-1- آذرخش یا برق
3-1-1-1- چرا نور زودتر از شنیده شدن صدای رعد، دیده میشود؟
3-1-1-2- ایمنی در آذرخش
3-1-1-3- مخروط امنیت
3-2- توفانهای تُندری کوهستانی
3-2-1- چرخۀ زندگی توفانهای تندری کوهستانی
3-2-2- توفانهای تندری تکسلوله و چندسلوله
3-2-2-1- ساختار ابر تندری
3-2-2-2- توفان تک سلولی
3-2-2-3- توفان چند سلولی
3-2-2-4- سوپرسلولها
3-3- سیلاب ناگهانی
3-3-1- سیل کاکرود، نمونهای از شکلگیری سیلهای ناگهانی در کوهستان
3-3-1-1- چرایی رخداد سیل 25 خرداد کاکرود اشکور گیلان (رشتهکوه البرز)
3-4- برف
3-4-1- سازوکار شکلگیری برف
3-4-1-1- صعود اجباری کوهستان
3-5- تگرگ
3-6- خُردرگبار انفجاری (باد افکنه-میکروبرشت)
3-7- گردباد آتش
3-8- رودباد (جت) تراز پایین
3-9- بهمن
3-9-1- آبوهوا و بهمن
3-9-1-1- مقدار بارش برف
3-9-1-2- شدت بارش برف
3-9-1-3- باران
3-9-1-4- سرعت و جهت باد
3-9-1-5- دما
3-10- سیلابهای ناگهانی دریاچۀ یخچالی
3-10-1- عوامل بالقوۀ محرک
3-10-2- عوامل شرطی لرزهنگاری برای شکست سد
3-10-3- مراحل کلیدی دریاچۀ یخچالی
3-11- آتشسوزی عرصههای طبیعی
3-11-1- عوامل طبیعی مؤثر بر رفتار آتشسوزی جنگل
کتابشناسی
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.