کتاب كنترل اجتماعي در نهج البلاغه
درباره کتاب
کتاب کنترل اجتماعی در نهج البلاغه نوشته حفیظالله فولادی، توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، برای دانشجویان رشته جامعهشناسی چاپ و منتشر شده است.
در این اثر، مؤلف میکوشد آموزهها و کلمات امیرالمؤمنین علی (ع) را در نهجالبلاغه به عنوان یک منبع غنی نظری برای فهم مقوله کنترل اجتماعی به کار گیرد و چارچوبی نظامواره برای کنترل رفتارهای فردی و اجتماعی ترسیم کند. او با تحلیل گزارههای نهجالبلاغه، عناصر مختلف کنترل مانند مسئولیتپذیری، امر به معروف و نهی از منکر، قیمومیت اجتماعی و نظم عمومی را در ساحتهای فردی، بینفردی و ساختاری بررسی میکند. در این بین، رابطه میان درونیسازی هنجارهای اخلاقی و دینی و خروجیهای ساختاری جامعه بهطور دقیق بررسی میشود.
یکی از جنبههای برجسته کتاب آن است که نویسنده نشان میدهد کنترل اجتماعی نه به معنای سرکوب صرف بلکه فرآیندی پویا و مستمر است که مستلزم مسئولیتآفرینی از درون جامعه است. او چرخهای را تصویر میکند که در آن شناخت، باور، کنش و ساختار در هم تنیدهاند؛ یعنی کنترل اجتماعی از طریق آموزش و تذکر آغاز میشود، با تعامل اجتماعی مستحکمتر میشود، و نهایتاً به سطح ساختارها میرسد تا پایداری اخلاقی و نظم اجتماعی حفظ شود. این دیدگاه نظاموارهای در نقد کنترل اجتماعی صرفاً قهری یا صرفاً اخلاقی، مفهومی منسجم و تلفیقی ارائه میدهد.
چکیده کتاب
آنچه در این کتاب مبتنی بر گزارههای مرتبط با کتاب نهجالبلاغه، استنباط و ارائهشده دیدگاهی است که سعی میکند همه عناصر دخیل در کنترل بر کنشهای انسان را بهصورت نظاموارهای مدنظر قرار دهد. محصول چنین رویکردی، سلامت نسبی سطوح سهگانه فردی، بین الافرادی و کلان اجتماعی از کجرویهاست. نظامواره کنترل اجتماعی فرایند مستمری است که مسئولیتآفرینی و مسئولیتپذیری را در ساحتهای فردی، گروهی و ساختاری دنبال میکند و عوامل و عناصر دخیل در آن را معین میسازد. این نظامواره، تأثیرگذاری جامعهپذیری و کنترل کجرویها را در مراحل و ابعاد مختلف از طریق درونیسازی هنجارهای اجتماعی و دینی موجب میگردد. در این نظامواره چرخه کنترل، با القاء آموزههای تربیتی و دینی برای ایجاد و درونیسازی آگاهیها، آغاز و پس از عبور از مرحله میانی توسعه پیوندها و مسئولیتها، به سطح ساختارهای نظام اجتماعی میرسد و تکمیل میشود. به واقع نادیدهانگاری این رویکرد نظاموارهای در جوامع امروزی است که موجب فزونی انحرافات اجتماعی و ناگزیری جوامع در سازگاری با آنها بهعنوان هنجار شده است.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.