کتاب علم اقتصاد و مسئله شناخت اثر عبدالحمید معرفي محمدي

کتاب علم اقتصاد و مسئله شناخت

درباره کتاب

کتاب علم اقتصاد و مسئله شناخت نوشتهٔ عبدالحمید معرفی محمدی، توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، برای دانشجویان رشته اقتصاد چاپ و منتشر شده است.

در این کتاب، نویسنده با نگاهی فلسفی و انتقادی به مناسبات میان علم اقتصاد و نظریه شناخت می‌پردازد و نشان می‌دهد که اقتصاد نئوکلاسیکی، با داشتن روش‌شناسی خاص، دارای آسیب‌هایی است که از دیدگاه معرفت‌شناختی نمی‌توان نادیده گرفت. او ادعا می‌کند که بسیاری از گزاره‌های اقتصادی تحت فرض‌هایی بنا شده‌اند که از نظر معرفت‌شناسی قابل دفاع نیستند و نیاز به بازبینی دارند.
معرفی محمدی در سلسله مباحث خود به تحلیل مفاهیمی مانند فرض عقلانیت اقتصادی، انتظارات، تقریب‌پذیری مدل‌ها، و مسئله نسبت میان واقعیت اقتصادی و مدل نظری می‌پردازد. او نشان می‌دهد که مدل‌ها نمی‌توانند به‌طور کامل واقعیت را بازتاب دهند و در بسیاری موارد ساده‌سازی‌ها و فرضیات ظاهراً بی‌ضرر، پیامدهای مهمی بر استنتاج‌های اقتصادی دارند.
در پایان، نویسنده تلاش می‌کند تا چارچوبی معرفت‌شناختی‌تر برای اقتصاد پیشنهاد کند که در آن نه فقط جنبه کمی و ریاضی مدل‌ها بلکه مبادی فلسفی و محدودیت‌های شناختی نیز لحاظ شوند، تا اقتصادی واقع‌بینانه‌تر و کم‌خطاتر به دست آید.

چکیده کتاب

یکی از مباحث مهم در فلسفه هر علمی از جمله علم اقتصاد معرفت شناسی یا نظریه ای در باب شناخت در آن‌علم است. نظریه‌‌شناخت به‌ویژه در دوران جدید با انقلاب کوپرنیکی کانت ابعاد جدیدی به‌خود گرفت و فلسفه علوم‌طبیعی و اجتماعی را از خود متأثر کرد. با وجود اینکه فلسفه علم، معرفت‌شناسی و روش‌شناسی در قرن بیستم توسعه و پیشرفت زیادی داشته، علم اقتصاد در عمل توجه چندانی به این‌گونه مباحث نشان نداده است؛ اگر چه از دهه هشتاد میلادی به بعد مجلات معدودی در این زمینه شروع به‌فعالیت کرده‌اند. یکی از دلایل ‌این بی‌توجهی غلبه پارادایم نئوکلاسیکی به‌عنوان جریان اصلی در حوزه علم اقتصاد بوده است. پارادایم نئوکلاسیکی مبتنی بر مفهوم تقلیل گرایانه‌ای از واقعیت اقتصادی است که روش اثباتی را برای کسب شناخت کافی می‌داند. با انقلاب اقتصادسنجی و غلبه نگاه کمّی در علم اقتصاد عملا مباحث فلسفه اقتصاد ازجمله معرفت‌شناسی‌زائد به‌نظر می رسید. در این کتاب نشان داده شده است که غلبه نگاه کمّی و روش اثباتی در پارادایم نئوکلاسیکی اقتصاد، باعث می‌شود شناخت ناقصی از واقعیت اقتصادی به دست آوریم.