کتاب تفسیر تطبیقی آیات بحث برانگیز مربوط به زنان اثر محمد حسن شیرزاد

کتاب تفسیر تطبیقي آیات بحث برانگیز مربوط به زنان

درباره کتاب

کتاب تفسیر تطبیقي آیات بحث برانگیز مربوط به زنان نوشته محمد حسن شیرزاد، توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، برای دانشجویان رشته علوم قرآن و حدیث چاپ و منتشر شده است.

این کتاب به بررسی آیات قرآن می‌پردازد که درباره مسائل زنان در آن‌ها اختلاف نظر یا چالش وجود دارد، و نویسنده با روش تطبیقی تحلیل می‌کند چگونه مفسران مختلف اسلامی در طول تاریخ این آیات را فهمیده‌اند و تفاوت دیدگاه‌ها بر چه مبنایی بوده‌اند. این آیات ممکن است به مسائلی مثل ولایت، ارث، قصاص، قوامیت و حدود مربوط شوند. نویسنده ابتدا زمینه‌های تاریخی نزول آیات، شرایط اجتماعی زمان پیامبر و پس از آن را بررسی می‌کند تا نشان دهد که فهم معنای آیات بدون ملاحظه بافت تاریخی ناقص خواهد بود.
در بخش میانی، شیرزاد به ملاحظات نحوی و زبانی آیات توجه می‌کند؛ تفاوت بکارگیری واژگان، ترتیب جملات، تعابیر مفرد و جمع، و ارتباط آیات با دیگر بخش‌های قرآن از منظر موضوعی و مضمونی مورد بحث است. او سپس به تطبیق دیدگاه مفسران معاصر با دیدگاه‌های سنتی می‌پردازد و نقاطی که در آن‌ها امکان فهم نو وجود دارد را باز می‌کند، بویژه در موضوعاتی که مسائل جنسیتی و حقوق زنان مطرح‌اند. هدف نهایی کتاب نشان دادن این است که فهم قرآن درباره زنان می‌تواند هم احترام‌آمیز باشد و هم عدالت‌محور، اگر تفسیر با حساسیت به مبانی و قابل بازنگری بودن مواقف صورت گیرد.

چکیده کتاب

بیش از یک سده است که اندیشه «برابری جنسیتی» که صورت ساخت‌‏یافته‏‌اش در غربِ مدرن پدید آمده، به جهان اسلام راه یافته و به یک گفتمان فکری غالب در جوامع مسلمان بدل شده است. با ورودِ این اندیشه به جهان اسلام، واکنش‌‏های مختلف در عرصه‌‏های علمی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و حقوقی رخ نموده است. در این بین، انجام پژوهش‌‏هایی که بتواند حقوق و منزلت زنان در آیات قرآن کریم را به تصویر کشد، امری لازم و ضروری است. کتاب حاضر در صدد است برای جبران بخشی از این خلأ مطالعاتی، طیفی از آیات قرآنی را که در انتقال به دوره معاصر، زمینه‏‌سازِ تنش‌‏های تفسیری در جهان اسلام شده است، بر مبنای تفاسیر المنار، المیزان و مِن وحی القرآن به‌بحث گذارد. نیز تلاش شده است هم میزان اثرپذیری این تفاسیر از سنت تفسیرنویسی جهان اسلام بازشناخته شود و هم میزان نوآوری آنها در ارائه خوانش‏های توجیه‌‏پذیر، متناسب با اقتضائات دوره مدرن نشان داده شود.