کتاب ایران؛ توان های طبیعی و محیطی آن اثر محمدتقی رهنمایی

کتاب ایران؛ توان های طبیعی و محیطی آن

درباره کتاب

کتاب ایران؛ توان‌های طبیعی و محیطی آن نوشته محمدتقی رهنمایی توسط انتشارات مهکامه، برای دانشجویان رشته جغرافیای طبیعی و گردشگری چاپ و منتشر شده است.

کتاب حاضر به نوعی ماهیت ایرانشناسی از منظر جغرافیای طبیعی ایران را دارا می‌باشد. در نگارش و فصل‌بندی‌های آن، هم نوعی نظم منطقی وجود دارد و هم اینکه کوشش شده از توانها و قابلیت‌های طبیعی ایران، نوعی تجزیه و تحلیل کاربردی برای مقاصد برنامه‌ریزی فضایی و منطقه‌ای یا به زبان امروزی آمایش انجام گیرد.

واقعیت آن است که ایران توان‌های محیطی بسیار متنوع و فراوانی دارد. اما در حال حاضر از همه این ظرفیت‌های محیطی استفاده نمی‌شود. آنچه که طی یک صد سال گذشته، درشکل فزاینده و بی‌محابایی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند، منابع نفت و گاز است که درآمدهای حاصل از آن به مصرف نیازهای اقتصادی کشور می‌رسد. این در حالیست که مابع ذغال سنگ، انرژی خورشیدی، سنگ و خاک و آب، یا به درستی مورد بهره‌برداری قرار نمی‌گیرند و یا اینکه هنوز از ظرفیت توسعه‌ای آنها، اطلاع درستی در اختیار نیست.

امید است با آگاهی از آستانه‌های ظرفیتی منابع طبیعی کشور، تدابیر بهره‌برداری از آنها در کمیت و کیفیتی برنامه‌ریزی شوند که نسل‌های آینده هم بتوانند از آن بهره‌مند گردند.

فهرست کتاب

آغاز سخن

پیشگفتار چاپ اول

پیشگفتار چاپ دوم

پیشگفتار ویرایش جدید

۱- مقدمه

۲- ویژگی‌های کلی ساخت و سیمای محیط طبیعی ایران

۳- اشکال و پراکندگی ناهمواری‌ها در ایران

۴- مطالعات آب و هوایی

۵- منابع و شبکهٔ آب‌های کشور

۶- خاک

۷- پوشش گیاهی

۸- منابع جانوری ایران

۹- جمع‌بندی کلی از سیمای طبیعی محیط جغرافیایی ایران در حال حاضر

۱۰- تنوع اشغال فضایی و فرآیندهای آتی در تحولات سیمای طبیعی محیط جغرافیایی ایران

۱۱- تحولات در چشم‌اندازهای طبیعی و معیشتی ایران طی دو دهه اخیر

فهرست منابع

فهرست نقشه ها

نقشه۱ – نقشه طبیعی ایران

نقشه۲ – نقشه زمین‌شناسی ایران. براساس دوران‌های زمین‌شناسی

نقشه۳ – پراکندگی و تعداد کانسارهای ایران

نقشه۴ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای ذغال سنگ و میزان استخراج آنها

نقشه۵ – تعداد کانسارهای سنگ و خاک

نقشه۶ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای سنگ و خاک

نقشه۷ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای سنگ ساختمانی کشور و میزان استخراج آنها

نقشه۸ – ذخایر احتمالی و قطعی و میزان استخراج سنگ‌نمای کشور

نقشه۹ – ذخایر احتمالی و قطعی استخراج کانسارهای آهک

نقشه۱۰ – ذخایر احتمالی و قطعی و استخراج کانسارهای گچ

نقشه۱۱ – تعداد کانسارهای فلزی ایران برحسب نوع معدن

نقشه۱۲ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای فلزی کشور و میزان استخراج آنها و تعداد کارکنان

نقشه۱۳ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای آهن و میزان استخراج آنها

نقشه۱۴ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای مس و منگنز و میزان استخراج آنها

نقشه۱۵ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای سرب و روی و میزان استخراج آنها

نقشه۱۶ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای صنعتی و میزان استخراج آنها

نقشه۱۷ – تعداد کانسارهای صنعتی ایران

نقشه۱۸ – ذخایر احتمالی و استخراج کانسارهای نمک کشور

نقشه۱۹ – ذخایر احتمالی و قطعی کانسارهای کائولن و میزان استخراج آنها

نقشه۲۰ – تعداد کارکنان شاغل در بخش استخراج معدن کشور

نقشه۲۱ – وضعیت تکتونیکی ایران و موقعیت آن در بین صفحه‌های قاره‌ای

نقشه۲۲ – پهنه‌بندی زلزله در ایران

نقشه۲۳ – پراکندگی و تعداد تلفات زلزله‌ها مخرب در ایران

نقشه۲۴ – نقشه آبریزهای ایران براساس ناهمواری

نقشه۲۵ – خصوصیات آب و هوایی در ایستگاه

نقشه۲۶ – متوسط سالانه دما

نقشه۲۷ – متوسط روزانه دما در ماه دی

نقشه۲۸ – متوسط روزانه دما در ماه تیر

نقشه۲۹ – متوسط بارش سالانه کشور

نقشه۳۰ – تغییرات میزان بارش در سطح کشور

نقشه۳۱ – نواحی که در تیرماه دارای باران هستند

نقشه۳۲ – درصد نسبت بارندگی فصل بهار به مقدار بارندگی سالانه

نقشه۳۳ – درصد نسبت بارندگی فصل تابستان به مقدار بارندگی سالانه

نقشه۳۴ – درصد نسبت بارندگی فصل پاییز به مقدار بارندگی سالانه

نقشه۳۵ – درصد نسبت بارندگی فصل زمستان به مقدار بارندگی سالانه

نقشه۳۶ – میانگین سالانه کمبود یا اضافه بارش کشور

نقشه۳۷ – حجم زیزش‌های جوی و آب‌های جاری و حجم آب‌های کنترل شده

نقشه۳۸ – تغییرات حجم آب میان رودخانه‌های منتهی به حوزه‌های آبریز داخلی و خارجی

نقشه۳۹ – حجم آب‌های کنترل شده توسط سدهای مخزنی کشور

نقشه۴۰ – دبی رودخانه‌های مهم کشور

نقشه۴۱ – حجم تخلیه آب‌های زیرزمینی برحسب نوع برداشت

نقشه۴۲ – پراکندگی چشمه‌های آب معدنی کشور

نقشه۴۳ – پوشش گیاهی ایران

نقشه۴۴ – تعداد معادن تحت پوشش بخش عمومی

نقشه۴۵ – تعداد کارکنان شاغل در معادن کشور

نقشه۴۶ – تعداد کارگاه‌های صنعتی کشور

نقشه۴۷ – تعداد کارکنان کارگاه‌های بزرگ صنعتی

نقشه۴۸ – تمرکز فضایی سلسله مراتبی راه‌ها

نقشه۴۹ – راه‌های اصلی کشور و محورهای بحرانی