کتاب خدا، جهان و انسان در قرآن: پژوهشی در افعال الهی و آثار آن
درباره کتاب
کتاب خدا، جهان و انسان در قرآن: پژوهشی در افعال الهی و آثار آن نوشتهی محمدباقر سعیدی روشن، توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، برای دانشجویان رشته علوم قرآن و حدیث چاپ و منتشر شده است.
کتاب «خدا، جهان و انسان در قرآن» نوشته محمدباقر سعیدی روشن، اثری است در قلمرو کلام و قرآنپژوهی که به بررسی رابطه خدا با جهان و انسان در نگرش قرآنی میپردازد. این کتاب در قالب پژوهشی جامع به پرسشهایی اساسی از قبیل اینکه خدا فاعل اول عالم است یا همچنان در عالم دخالت دارد، یا اینکه آیا آفرینش به منزله یک رویداد منفصل است یا پیوسته ادامه دارد، میپردازد. در این اثر سعی شده مباحثی چون فعل الهی، نظم عالم، قانونمندی هستی، اختیار انسان و نسبت اشیاء با خدا در بستر قرآنی تبیین شود.
نویسنده به دنبال آن است که میان دو دیدگاه «خدا به مثابه خالق اولیهای که پس از خلق دخالتی دیگر ندارد» و «خدا همچنان در عالم به صورت فعال و جاری حضور دارد» تحلیلی نگاشته و نشان دهد که شناخت این نسبت هم برای فهم صحیح مباحث توحیدی مهم است و هم برای مسائل انسانی چون انتخاب، مسئولیت و آزادی دارای اهمیت بنیادی است. در جایجای اثر، مباحثی چون قوانین عالم، اسباب و علل در قلمرو ایجاد، و نسبت اشیاء با مسبب اول بررسی میشود، تا خواننده درک عمیقتری از رابطه خدا و جهان بر پایه قرآن به دست آورد.
نویسنده با زبان علمی و البته متأثر از سنت کلامی اسلامی، به چالشها و شبهات نوین درباره فعل الهی پاسخ میدهد. با توجه به اینکه موضوع فعل خدا از مباحث بحثبرانگیز در کلام معاصر است، این کتاب در عین ارائه مباحث نظری، تلاش دارد خواننده را به تأمل و گفتگو سوق دهد، نه صرفاً پذیرش یک دیدگاه از پیش تعیینشده.
چکیده کتاب
خدا چه نسبتی با جهان و انسان دارد؟ آیا خدا فاعل اوّل جهان است که پس از ایجاد عالم، نه او را با جهان کاری است و نه جهان را به او نیازی؟ یا آنکه آفریدگار عالم، پیوسته در جهان حضور فاعلی دارد و آفرینش و تدبیر عالم و آدم حقیقتی مستمر است؟ این پرسشی است دشوار که از دیرباز اندیشه متفکران متأله را معطوف خود داشته است. تبیین فعل خدا از چالشهای کلام جدید غرب است. آیا آفرینندة جهان، تنها نظارهگری است که از دور جریان تاریخ را مشاهده میکند؟ یا پیوسته در حوادث جهان و حیات انسان حضور دارد؟ اگر چنین است، اشیاء چه نقشی دارند؟ نظم و قانون عالم چیست؟ انسان و اختیار او چه میشود؟ فعل آفرینش، یک رشته مسائل اساسی در حوزه متافیزیک را در میان میکشد که نیازمند تأمل اساسی است.
الهیات قرآن این هنر را داراست که حضور فاعلی مستمر و مطلق خدا در متن همه حوادث عالم را در دل نظام سببی مسببی جهان و نقش اشیا تبیین میکند، تقدیر پیشین و قضای عینی خدا را در متن اختیار انسان جای میدهد، نظام جهان را قانونمند، فعل خدا را توأم با حکمت، آفرینش را غایتمند، و زندگی انسان را معنادار میبیند. نظر به جنس این پژوهش، تلاش شده رویکرد قرآن در آفرینش و تدبیر جهان و انسان در پرتو مبانی عقلی بازنمایی شود.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.