کتاب جغرافیای روستایی ایران اثر منوچهر فرج زاده
کتاب جغرافیای روستایی ایران نوشته منوچهر فرج زاده توسط انتشارات سمت به چاپ رسیده است.
در گذشته، سرزمین پهناور ایران سکونتگاههای شهری، روستایی و عشایری را در بر میگرفت. با گذر زمان، از تعداد سکونتگاههای روستایی کوچک کم شد و در مقابل، بر شمار سکونتگاههای روستایی بزرگتر افزوده گشت. در سالهای اخیر، بسیاری از این روستاهای بزرگ از نظر سیاسی و مدیریتی به شهر تبدیل شدند. اما پدیدهای که بهتازگی شکل گرفته، ظهور سکونتگاههای گسترده و در حال گسترش در اطراف کلانشهرها و شهرهای بزرگ ناحیهای است که نه ویژگیهای اصیل روستایی را حفظ کردهاند و نه مشخصات رایج شهری را دارند. بررسی روند این تغییر و نحوه مدیریت آن مسئلهای است که در صورت نادیده گرفتن، ممکن است خسارتها و آسیبهای جبرانناپذیری برای آینده کشور در پی داشته باشد.
فهرست کتاب
پیشگفتار
فصل اول: سیر تحول، تعاریف و مفاهیم
مروری بر تاریخچه استقرار سکونتگاههای روستایی ایران
سیر تحول روستاها
بررسی و تحلیل تعاریف عنوانشده از روستا
جغرافیا، توسعه روستایی و برنامهریزی روستایی
چشمانداز آینده روستاها
فصل دوم: شکلپذیری روستاهای ایران
رویکردهای مکانگزینی سکونتگاهها
نقش عوامل طبیعی در شکلپذیری روستاهای ایران
توپوگرافی (اشکال ناهمواری)
آب و هوا (اقلیم)
آب
خاک
نقش عوامل انسانی در شکلپذیری روستاهای ایران
جمعیت
معیشت
طبقهبندی روستاها براساس شکل استقرار
فصل سوم: ساختار اقتصادی روستاها
اشکال مالکیت و کاربری اراضی روستاها
زمینههای تاریخی پیدایش انواع مالکیت
مالکیت اراضی زراعی در آستانه اصلاحات ارضی دهه چهل
تأثیرات اصلاحات ارضی در جامعه روستایی ایران
مالکیت اراضی زراعی بعد از اصلاحات ارضی
مالکیت اراضی زراعی بعد از انقلاب
انواع نظامهای بهرهبرداری از اراضی
تاریخچه انواع نظامهای بهرهبرداری در ایران
مفهوم نظام بهرهبرداری
انواع نظامهای بهرهبرداری کشاورزی سنتی ایران
تحول نظامهای بهرهبرداری سنتی بعد از اصلاحات ارضی
تحول نظامهای بهرهبرداری بعد از انقلاب
نظام بهرهبرداری از منابع آب روستاها
روشهای مختلف آبیاری
زمانبندی آبیاری
فصل چهارم: ساختار اجتماعی و فرهنگی روستاها
قشربندی جامعه روستایی ایران
معیارهای تعیین رده در سلسلهمراتب اجتماعی در روستا
قشربندی جامعه روستایی ایران در دوران باستان
قشربندی جامعه روستایی ایران قبل از اصلاحات ارضی
قشربندی جامعه روستایی ایران بعد از اصلاحات ارضی
فصل پنجم: اشکال بهرهبرداری از نظامهای روستا در اقتصاد روستایی ایران
زراعت و باغداری
زراعت
باغداری
مشکلات بخشهای زراعت و باغبانی کشور
دامداری و دامپروری، پرورش طیور
عوامل مؤثر بر فعالیت دامداری
دامداری موجود در کشور
مشکلات صنعت دام و طیور کشور
فصل ششم: صنایع، خدمات و گردشگری روستایی
صنایع روستایی
صنایع کوچک روستایی
صنایع دستی روستایی
خدمات (درآمدهای متفرقه)
گردشگری روستایی
مفهوم گردشگری و گردشگری روستایی
اهداف گردشگری روستایی
انواع گردشگری روستایی
گردشگری روستایی پایدار
ضروریات توجه به گردشگری روستایی
تأثیرات، پیامدها و مشکلات ناشی از گردشگری روستایی
فصل هفتم: نقش سازمانهای دولتی در تحول روستایی معاصر ایران
دیدگاههای مختلف در مورد نقش دولت در توسعه
نقش سازمانهای دولتی در توسعه روستایی قبل از انقلاب
دولت و توسعه در سالهای قبل از 1300
دولت و توسعه از 1300 تا 1357
دولت و توسعه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی
نقش سازمان جهاد کشاورزی در توسعه روستایی معاصر ایران
نقش بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در توسعه روستایی معاصر ایران
نقش دهیاریها در توسعه روستایی معاصر ایران
چالشهای سازمانهای دولتی متولی توسعه روستایی کشور
فصل هشتم: روابط شهر و روستا در ایران
مفاهیم
روابط شهر و روستا
پیوندهای روستایی شهری
ویژگیهای ناحیه حاشیه شهری
ویژگیهای ناحیه پیرامونی روستا شهری
روابط شهر و روستا در ایران
قبل از اسلام
دوره اسلامی
از دوره سلجوقیه تا اصلاحات ارضی دهه چهل
روند تحول روابط شهر و روستا بعد از اصلاحات ارضی تا زمان حاضر
فصل نهم: نقش ارتباطات در توسعه روستایی ایران
اهمیت راههای روستایی
سیستم ارتباطات روستایی در ایران
جمعبندی
فصل دهم: نقش فناوریهای نوین در توسعه روستایی ایران
مؤلفههای فناوری در عرصه توسعه روستایی
طبقهبندی فناوریها
ضرورت کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه روستایی
رهیافت مبتنی بر فناوری اطلاعات در سیاستگذاری مدیریت روستایی
ارتباطات و توسعه روستایی
جایگاه فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه روستایی ایران
نقش فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی نوین در حوزه توسعه روستایی
فناوریهای سیار
فناوری همهپخشی ناحیهای
فناوری کار از راه دور
کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشاورزی دقیق
اینترنت و توسعه روستاهای ایران
روستای شاهکوه، نمونه اجرایی موفق از جامعه اطلاعاتی
چالشهای کاربرد فناوریهای نوین در توسعه روستایی
فصل یازدهم: اشکال مدیریت روستایی ایران از گذشته دور تا دوره معاصر
مفهوم مدیریت
مفهوم مدیریت روستایی
مدیریت روستایی قبل از اصلاحات ارضی
تحلیلی بر مدیریت روستایی قبل از اصلاحات ارضی
مدیریت روستایی بعد از اصلاحات ارضی
تحلیلی بر مدیریت روستایی بعد از اصلاحات ارضی
مدیریت روستایی بعد از انقلاب
شورای اسلامی روستا
تحلیلی بر مدیریت روستایی بعد از انقلاب
منابع
واژهنامه
نمایه اعلام
نمایه مکانها
تصاویر رنگی
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.